Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.

7 ważnych zasad profilaktyki miażdżycy [Porady lekarza]

7 ważnych zasad profilaktyki miażdżycy [Porady lekarza]

Miażdżyca jest chorobą dotyczącą całego organizmu, chociaż zlokalizowana jest jedynie w tętnicach. Doprowadza do zwężenia światła tych naczyń, stopniowego zmniejszenia strumienia przepływającej przez nie krwi i rozwoju niedotlenienia zaopatrywanego przez dane tętnice narządu. Mechanizm powstawania tej choroby został już w dużej mierze poznany i dzięki temu możesz nauczyć się jej zapobiegać.

Patomechanizm – jak rozwija się miażdżyca?

Choroba ta jest wynikiem przewlekłego procesu zapalnego toczącego się w błonie wewnętrznej dużych i średnich tętnic. W chorobie tej dochodzi do gromadzenia w zmienionej ścianie tętnic krążącego z krwią cholesterolu oraz niektórych komórek (monocyty, wypełniając się stopniowo cholesterolem, przekształcają się w makrofagi, a następnie w komórki piankowate) i tworzenia blaszek miażdżycy.

Blaszki takie mogą być młode, z niewielką zawartością włóknika, o niewielkich rozmiarach, zwykle niedające objawów klinicznych, lub te starsze, większe, czasami nawet zwapniałe, bardziej zaburzające przepływ krwi.

Czynniki wpływające na rozwój miażdżycy

Palenie tytoniu, zaburzenia gospodarki tłuszczowej organizmu, otyłość, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze - wszystkie te zaburzenia doprowadzają do uszkodzenia śródbłonka tętnic i są czynnikami ryzyka rozwoju zmian miażdżycowych.

Z drugiej strony to miażdżyca może katalizować rozwój niektórych zaburzeń, jak np. nadciśnienia tętniczego. Wówczas tworzy się tzw. „błędne koło”, którego przerwanie jest bardzo trudne.

Patrząc na listę wymienionych zaburzeń prowadzących do rozwoju miażdżycy, samoczynnie budzi się myśl, że są to czynniki ryzyka poważne, ale podlegające modyfikacji. Innymi słowy są to zaburzenia na które mamy wpływ.

Jak zapobiec miażdżycy?

Na wstępie podkreślę, że wszystkie przytoczone zalecenia i normy dotyczą ludzi dorosłych. Poniżej przedstawiam listę 7 zasad profilaktyki przeciwmiażdżycowej. Pokrywa się ona z prewencją chorób sercowo-naczyniowych.

1. Nie pal papierosów

Tu nie wystarczy redukcja ilości wypalanych dziennie papierosów. Trzeba całkowicie zaprzestać palenia. Bierne palenie ma również negatywne skutki w rozwoju miażdżycy.

2. Przestrzegaj tych zasad zdrowego żywienia

W profilaktyce i leczeniu miażdżycy stosuje się dietę z ograniczeniem:

  • tłuszczów, zwłaszcza zwierzęcych, bogatych w nasycone kwasy tłuszczowe,
  • cholesterolu
  • oraz cukrów prostych.

Skomponuj dietę według zaleceń proponowanych w „piramidzie zdrowego żywienia” – na pewno kojarzysz ją jeszcze ze szkoły. Dbaj o to, by wartość energetyczna spożywanych pokarmów pokrywała indywidualne potrzeby Twojego organizmu, pozwalając utrzymać prawidłową masę ciała.

Ograniczenie cholesterolu i tłuszczów nasyconych, na rzecz kwasów wielonienasyconych z rodziny omega 3, możesz uzyskać zwiększając spożycie tłustych ryb morskich (łosoś, makrela, śledź, sardynka) oraz olejów roślinnych (olej lniany, rzepakowy).

Oleje roślinne, źródła kwasów z grupy omega 6 (np. oliwa z oliwek, olej winogronowy, z wiesiołka) spożywaj na surowo, jako dodatek to potraw.

Silnym czynnikiem miażdżycotwórczym, mogącym powodować uszkodzenie ścian naczyń krwionośnych, są cukry proste. Dlatego też ograniczaj je w diecie przeciwmiażdżycowej.

Znaczną rolę w zmniejszaniu stężenia cholesterolu, triglicerydów i cukru we krwi odgrywa błonnik pokarmowy, zawarty głownie w owocach, warzywach i zbożach.

Przeciwmiażdżycowo działają też związki antyoksydacyjne: witamina E, witamina C oraz beta-karoten, zawarte w warzywach zielonolistnych oraz koloru czerwonego, żółtego i pomarańczowego (np. w marchwi, dyni, papryce), oraz w owocach, orzechach i kiełkach pszenicy.

Warto też zwrócić uwagę na sposób przygotowania posiłków - czy dominuje smażenie, czy pieczenie lub gotowanie na parze.

3. Bądź aktywny fizycznie

Każda forma ruchu jest wskazana. Minimum, jakie da Ci już duże korzyści, to umiarkowana aktywność fizyczna, trwająca w ciągu dnia 30 minut lub więcej, oczywiście z naciskiem na końcową część zdania.

Nie jest wypunktowane, jaka dyscyplina sportu tu jest lepsza, czy przeważa trening „cardio” nad spacerem. Najważniejsze, żeby ruch był i żeby dawał tyle satysfakcji, aby to robić regularnie i ruszać się każdego dnia.

4. Zrzuć „nadprogramowe” kilogramy

Tu wiodącym wyznacznikiem postępowania jest wskaźnik BMI (Body Mass Index), powstały przez podzielenie masy ciała, podanej w kilogramach, przez kwadrat wysokości podanej w metrach. Według obecnie obowiązujących wytycznych, jeśli BMI ≥30 kg/m2 (ew. ≥25 kg/m2) i obwód talii >102 cm u mężczyzn i >88 cm u kobiet, to taka osoba osoba powinna schudnąć. Jeśli zaś obwody talii wynoszą odpowiednio 94–102 cm i 80–88 cm, to przynajmniej nie powinno się zwiększać masy ciała.

Nie bój się - nie musisz liczyć tego samodzielnie. W sieci jest mnóstwo kalkulatorów, które zrobią to za Ciebie:

Powered by YAZIO

5. Badaj ciśnienie tętnicze w domu

Wartości ciśnienia tętniczego powinny być niższe niż 140/90 mmHg. Jeśli zdarzyło Ci się przekroczyć tę granicę w przypadkowych pomiarach, warto wykonać tzw. domowy pomiar ciśnienia tętniczego.

  • Trzeba wykonywać co najmniej 2 pomiary rano (na czczo, a w razie już wdrożonej terapii przed przyjęciem stosowanego leku) i co najmniej 2 pomiary wieczorem (przed kolacją).
  • W okresie ustalania rozpoznania i ewentualnego rozpoczynania leczenia, należy powtarzać takie pomiary przez tydzień, a w przypadku długotrwałej obserwacji przez tydzień, co 3 miesiące.

Notuj skrupulatnie dane z takich pomiarów udaj się z tymi zapisami na konsultację do Poradni Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ), by ustalić z lekarzem prowadzącym leczenie lub ewentualnie zmodyfikować już stosowaną terapię.

6. Dąż do normalizacji cholesterolu LDL

7. Dąż do wyrównania cukrzycy  (pomiar HbA1c < 7%)

By osiągnąć cele z dwóch ostatnich punktów, znów pomoże Ci modyfikacja diety, opisana powyżej. W razie wskazań, potrzebne będzie odpowiednie leczenie, ustalone przez prowadzącego lekarza, zwykle w Poradni POZ.

Konsekwencje miażdżycy – dlaczego warto o siebie zadbać?

Przy rozwoju zmian miażdżycowych istotnych hemodynamicznie (znacznie zwężających światło naczynia) w tętnicach wieńcowych może dojść do rozwoju objawów choroby wieńcowej (m.in. ból w klatce piersiowej w czasie wysiłku, który ustępuje po jego zaprzestaniu), aż do zawału serca. Zmiany miażdżycowe w tętnicach szyjnych i kręgowych zwiększają ryzyko udaru mózgu. Przy miażdżycy tętnic kończyn dolnych, dochodzi do rozwoju objawów niedokrwienia mięśni, szczególnie podudzia, w czasie marszu, które ustępują po odpoczynku – tzw. „chromanie przystankowe”.

Blaszki z dużą zawartością cholesterolu i komórek piankowatych łatwo pękają, najczęściej to te blaszki „młode”. W dużym pęknięciu może powstać zakrzep, który blokuje przepływ krwi przez naczynie i może spowodować nagły rozwój objawów niedokrwienia, a nawet martwicy obszaru zaopatrywanego przez dane naczynie.

Taki scenariusz dotyczy głównie ludzi młodych, u których niewielkie zmiany miażdżycowe, nie dające na co dzień objawów, przy pęknięciu i wytworzeniu zakrzepu mogą doprowadzić do nagłego zawału serca w stanie pozornego zdrowia.

Na koniec jeszcze tego podsumowania:

Drogi Czytelniku, zatrzymaj się w drodze z jednej do drugiej pracy i rozważ: czy opłaca się dobrze leczyć chorobę, czy wcześniej starać się do niej nie dopuścić?  Gdy  znajdziesz odpowiedź, wysiądź z samochodu i w czasie spaceru zakreśl plan nowych zmian w swoim życiu.

Piotr Sobolewski
Piotr Sobolewski, lekarz

Jestem lekarzem w trakcie specjalizacji w dziedzinie dermatologii i wenerologii, a także lekarzem medycyny estetycznej. Obecnie pracuję jako młodszy asystent w Klinice Dermatologii CSK MSWiA w Warszawie. Z pasją zgłębiam temat dermatologii estetycznej i procesu starzenia się skóry, aby pomóc moim pacjentom utrzymać skórę w zdrowej kondycji przez jak najdłuższy czas.

Poprzedni artykuł Rozstępy a plaża - jak zamaskować rozstępy?
Następny artykuł Rozstępy a plaża - jak zamaskować rozstępy?
Przeczytaj też
Sport Maraton - trening dla początkujących

Maraton - trening dla początkujących

04.07.2017 0
Dieta Ksylitol, stewia, syrop z agawy... Czym zastąpić cukier?

Ksylitol, stewia, syrop z agawy... Czym zastąpić cukier?

05.07.2017 0
Dieta Łosoś pieczony w niskiej temperaturze z salsą mango-awokado

Łosoś pieczony w niskiej temperaturze z salsą mango-awokado

05.07.2017 0

Opublikowane komentarze dodawane są przez użytkowników w oparciu o ich własne przekonania. Dlatego nie mogą być traktowane jako porada lekarska lub dotycząca stosowania leku. W razie wątpliwości, skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Polecane produkty