Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.

Co to jest borelioza? Dowiedz się, jak ją wykryć

Co to jest borelioza? Dowiedz się, jak ją wykryć

Borelioza, znana również pod nazwami choroba z Lyme lub krętkowica kleszczowa, to zakaźna, wielonarządowa choroba zapalna przenoszona przez kleszcze. Jakie są jej objawy? Dowiedz się, jak ją wykryć we wczesnym stadium i jak sobie z nią radzić.

Najwięcej zachorowań występuje w Europie Środkowej, północno – wschodnich stanach  USA, Skandynawii oraz Rosji. Boreliozę wywołują krętki z rodzaju Borrelia. Rezerwuarem krętków są zwierzęta wolnożyjące - najczęściej małe gryzonie, ale także inne ssaki i ptaki. Kleszcze, będące przenosicielami krętków, żerują na zwierzętach, przez co mogą stać się źródłem zakażenia dla człowieka.

Jakie są objawy boreliozy?

W okresie od 3 dni do 3 miesięcy od zakażenia, w miejscu ugryzienia przez kleszcza, pojawia się czerwona plamka lub grudka.

Z czasem zaczyna się rozszerzać i tworzy obrączkowaty twór, przekraczający średnicę 5 cm, tzw. rumień wędrujący.

Kolejnym zajętym narządem jest serce, gdzie rozwija się zapalenie mięśnia, objawiające się zaburzeniami przewodzenia i rytmu.

W ciągu następnych kilku miesięcy, borelioza „rzuca się” na stawy. Najczęściej zajęty jest jeden, czasem kilka dużych stawów, gdzie dochodzi do ich obrzęku oraz bolesności.

Późno w przebiegu choroby pojawia się kolejna zmiana skórna – przewlekłe zanikowe zapalenie skóry kończyn. Pojawia się dopiero kilka lat od zakażenia i ma postać sinoczerwonych zmian na dalszych częściach kończyn.

Kiedy borelioza atakuje nerwy. Objawy neuroboreliozy

Zaburzenia ze strony układu nerwowego mogą pojawić się praktycznie w każdym stadium choroby. Zwykle zdarza się to kilka miesięcy po ustąpieniu rumienia wędrującego, ale bywa też tak, że zaburzenia współwystępują z rumieniem, a nawet go poprzedzają.

Objawy neurologiczne wczesnej boreliozy mają postać:

  • bólów korzeniowych,
  • zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych,
  • zapalenia nerwów czaszkowych,
  • zapalenia rdzenia kręgowego.

Bóle korzeniowe, parestezje (mrowienie i drętwienie) i przeczulica trwają i tygodnie, i miesiące. Umiejscawiają się zwykle na tułowiu lub kończynach. Mają charakter parzący lub kłujący i mogą występować w jednym miejscu lub zmieniać położenie.

Zapalenie opon mózgowo–rdzeniowych ma zwykle łagodny przebieg. Charakteryzuje się głównie bólem głowy, natomiast sztywność karku i objawy oponowe występują rzadziej.

Zapalenie nerwów czaszkowych ma postać porażenia lub niedowładu. Dotyczy najczęściej nerwu twarzowego, a w dalszej kolejności: wzrokowego, nerwów gałkoruchowych (przede wszystkim odwodzącego) oraz przedsionkowo – ślimakowego.

Zapalenie rdzenia kręgowego manifestuje się niedowładem lub porażeniem kończyn, zaburzeniami czucia głębokiego, zaburzeniami funkcji zwieraczy.

Objawy neurologiczne późnej boreliozy obejmują:

  • przewlekłe postępujące zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego,
  • encefalopatię.

Objawy te rozwijają się w kilka miesięcy, a nawet lat (!) po infekcji. W odróżnieniu do powikłań wczesnej boreliozy - nie ustępują samoistnie.

Przewlekłe postępujące zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego to choroba postępująca latami, niekiedy w sposób skokowy. Obserwuje się objawy ogniskowe, w tym: niedowłady, zaburzenia mowy, drgawki czy zaburzenia świadomości.

W przypadku encefalopatii dochodzi do zaburzeń funkcji poznawczych. Możesz mieć problemy z pamięcią i koncentracją oraz doświadczać cech zespołu przewlekłego zmęczenia.

Diagnostyka – jak właściwie rozpoznać boreliozę?

Rozpoznanie boreliozy opiera się na:

  • wywiadzie, w tym historii ukłucia przez kleszcza,
  • objawach klinicznych
  • oraz badaniach laboratoryjnych.

Diagnostyka laboratoryjna boreliozy wymaga spełnienia określonych warunków. Często jest niezwykle trudna, z uwagi na możliwość uzyskania wyników fałszywie ujemnych, jak i fałszywie dodatnich. Postępowanie jest dwuetapowe

  • Najpierw wykonuje się testy immunoenzymatyczne, charakteryzujące się dużą czułością.
  • W przypadku wyniku dodatniego lub wątpliwego, konieczne jest badanie metodą Western-blot, o większej swoistości.

Dodatkowo, w określonych przypadkach wykonuje się badanie płynu mózgowo–rdzeniowego, badanie płynu stawowego, badania bakteriologiczne oraz badanie histologiczne.

Jak wygląda leczenie boreliozy?

Aby leczenie boreliozy było w pełni skuteczne, powinno być dostosowane do fazy zakażenia oraz podejmowane jak najwcześniej od chwili postawienia rozpoznania.

Należy przez określony czas stosować antybiotyk o udowodnionym działaniu przeciw Borrelia burgdorferi.

Warto podkreślić, że nie należy wdrażać leczenia w przypadkach, w których stwierdzono dodatnie testy serologiczne w kierunku zakażenia Borrelia burgdorferi, a w których nie występują objawy choroby. Przeciwciała swoiste, jeśli się pojawią, są wykrywalne przez wiele lat, często do końca życia. Zlecanie badań serologicznych służy rozpoznaniu choroby, natomiast nie jest przydatne w ocenie skuteczności leczenia.

Co zrobić, aby ustrzec się przed zachorowaniem na boreliozę?

Przede wszystkim…nie można dać się ugryźć przez kleszcza. Unikaj miejsc gęsto zalesionych, a jeśli wybierasz się na łąkę lub do lasu – stosuj repelenty i dbaj o szczelne osłonięcie skóry. Jeśli jednak dojdzie do ugryzienia przez kleszcza, trzeba go będzie mechanicznie usunąć. Możesz to zrobić samodzielnie, posiłkując się pęsetą lub specjalnym zestawem do usuwania kleszczy (kupisz go np. w aptece). 

Należy ująć kleszcza przy samej skórze i pociągnąć ku górze zdecydowanym ruchem, jak najmniej przy nim manipulując.

Kleszcza nie należy:

  • wykręcać,
  • wydrapywać,
  • wyciskać,
  • przypalać
  • i smarować tłustymi substancjami, alkoholem lub benzyną.

Kleszcza to najzwyczajniej w świecie…stresuje. Zwiększa się ilość wymiocin i śliny kleszcza, które wydala do krwi, przez co rośnie ryzyko zakażenia.

Ranę  należy przemyć środkiem odkażającym, a ręce umyć wodą z mydłem. Po usunięciu kleszcza należy obserwować miejsce ukłucia przez 30 dni pod kątem wystąpienia rumienia wędrującego.

Niestety, w chwili obecnej nie istnieją szczepionki zapobiegające zakażeniu krętkami z rodzaju Borrelia.

Magdalena Stoczyńska
Magdalena Stoczyńska, lekarz

Jestem absolwentką Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Obecnie realizuję szkolenie specjalizacyjne w zakresie neurologii w Oddziale Neurologicznym i Udarowym Szpitala św. Wincentego a Paulo w Gdyni. Moja praca jest moja pasją, a w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych pomagają mi liczne kursy, szkolenia oraz sympozja naukowe. Na co dzień dbam o dobry kontakt z pacjentem – możliwie dokładnie i jasno tłumacząc przyczyny dolegliwości oraz możliwości ich leczenia.

Poprzedni artykuł Jak wybrać odpowiednie kosmetyki do skóry atopowej?
Następny artykuł Łosoś pieczony w niskiej temperaturze z salsą mango-awokado

Opublikowane komentarze dodawane są przez użytkowników w oparciu o ich własne przekonania. Dlatego nie mogą być traktowane jako porada lekarska lub dotycząca stosowania leku. W razie wątpliwości, skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Polecane produkty